ΙΕΡΑΞ      Ο     ΚΟΚΚΙΝΩΠΟΣ             BUTEO      RUFINUS

 

Αρπαχτικό     μεσαίου     μεγέθους      που    ζεί      μόνιμα     στο     νησί    μας .     Φωλιάζει     σε    βράχους       και   προτιμά     να      κυνηγά       σε    ανοικτές     εκτάσεις     ή    αραιά     πευκοδάση .   Τρέφεται      με      μικρά    θηλαστικά    ( ποντίκια    λαγούς ) ,     σαύρες ,      ακρίδες .    Έχει     βαρύ    πέταγμα      και    ισορροπεί       για     λίγο    στον    αέρα .     Τα      περισσότερα     ζευγάρια     υπάρχουν     στο    κεντρικό     τμήμα    του    νησιού .    Τοπ.      ονομασία :    Γέρακας
Φωτογραφία :    Keith    Fox

ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΙΤΗΣ            FALCO     ELEONORA

 

 

Αποδημητικό    αρπακτικό     που   φωλιάζει      σε    απότομες    ακτές     ειδικά     στο    βόρειο    τμήμα     του    νησιού .     Τρέφεται     με    μικρά     πουλιά     καθώς      και    έντομα .     Τον     χειμώνα      φεύγει     και    πηγαίνει     στην    Μαδαγασκάρη      έως    την    Άνοιξη      που    επιστρέφει     πίσω     πάλι .     Στα    νησιά      και    στις      βραχονησίδες     του     Αιγαίου     ενδημεί     το    μεγαλύτερο    ποσοστό     του    παγκόσμιου    πληθυσμού .    Το    όνομά     του    προέρχεται      από    την     Ελεονόρα      ντε    μπας  ( Eleonora    de   Bas )      δικαστή     από   την   Σαρδηνία    (1347 - 1404 )      Φωτογραφία :    Keith      Fox   
 

ΙΕΡΑΕΤΟΣ     Ο     ΤΑΙΝΙΩΤΟΣ

                          HIERAETUS        FASCIATUS

 

 

Το      μεγαλύτερο     αρπακτικό     πτηνό    των    νησιών    του    ανατολικού    Αιγαίου .  Φωλιάζει    μέσα     σε    γκρεμούς     της     βόρειας    πλευράς   της    Καρπάθου         καθώς    και    του   νησιού     της   Σαρίας .      Τρέφεται      με    μικρά     ζώα     και    πουλιά     που    τα     αρπάζει     κατεβαίνοντας    με    μεγάλη    ταχύτητα .     Είναι     γνωστός     με   το   όνομα    Σπιζάετος    αλλά    στην    Κάρπαθο     είναι    γνωστός    με    το   όνομα    Γυτσίλλα
Η    φωτογραφία    είναι     ευγενική     χορηγία    του   δανού     φίλου   τη   Καρπάθου   Keith   Fox.

 

ΑΓΡΙΟΣ    Η   ΤΩΝ   ΠΕΡΙΑΛΛΟΚΑΥΛΩΝ

AGRIUS    CONVOLVULI 

 

 

Νυχτοπεταλούδα   μεγάλου   μεγέθους    με    άνοιγμα   φτερών   έως   και  12 εκ. .    Εμφανίζεται   νωρίς   το   πρωί    ή   αργά    το    απόγευμα    και   τρέφεται   με   νέκταρ   από    άνθη   των   φυτών   της   τάξης     των   Σωληνανθών

ΛΑΣΙΟΜΜΑΤΟΣ  Η   ΜΕΓΑΙΡΑ         LASIOMMATA  MEGERA

 

 

Σπανιότατη  πεταλούδα   του  νησιού   μας  με   ανοιξιάτικη   εμφάνιση   και   άγνωστο   χρόνο  ζωής.   Ο   γράφων  την   συνάντησε   σε    σκιερή   ρεματιά   στα   βόρεια   του  νησιού .

 

ΜΑΝΙΟΛΑ  Η   ΚΟΙΝΗ             MANIOLA    JURTINA

 

 

Συνηθισμένο   είδος   πεταλούδας   του  νησιού   μας   με   καλοκαιρινή    εμφάνιση .   Αρκετά  μεγάλη  σε   μέγεθος   με   καλή   παραλλαγή   ώστε  να   μην   διακρίνεται   μέσα   στα   ξερά   χόρτα   όπου   κρύβεται   από   τους   εχθρούς  της.   Θα   την   συναντήσουμε    επάνω   σε   ανθισμένα    θυμάρια  ή   ρίγανες   ή  και  σε   ανθισμένα   αγκάθια . 

ΠΡΩΤΑΙΤΙΑ   Η   ΧΑΛΚΟΧΡΩΜΗ 

[ PROTAETIA    CUPREA ]

 

 

  Ανήκει   στην  συνομοταξία   των   Αρθροπόδων   και   της   Τάξης   των   Εντόμων  .     Τρέφεται    με   νέκταρ  από  λουλούδια   και   μερικές   φορές   επιτίθεται   σε   κυψέλες   μελισσών    όπου    δημιουργεί   ζημιές   τρώγοντας    το   μέλι   καταστρέφοντας    τις   κηρήθρες .   Το   πέταγμά   της    είναι   θορυβώδες .  

 

ΠΙΕΡΙΣ   Η  ΠΡΑΣΙΝΩΠΗ                 PONTIA   EDUSA

 

 

Μετρίου  μεγέθους  πεταλούδα  που  προτιμά  ανοικτές  ηλιόλουστες   τοποθεσίες .  Εμφανίζεται  από  τον   Μάιο  έως  και  τον  Νοέμβριο .   Σχετικά  συνηθισμένη   πεταλούδα   στην  Κάρπαθο.

Φωτογραφία  από  Wikimedia.

ΒΑΝΕΣΣΑ    Η  ΑΤΑΛΑΝΤΗ  

                VANESSA   ATALANTA

 

Πεταλούδα   όχι  πολύ  συνηθισμένη ,  με   γρήγορο   πέταγμα  και   με   περίοδο   ζωής  από   Απρίλιο    μέχρι   και   τον   Νοέμβριο .   Προτιμά   σκιερούς   τόπους   όπου   υπάρχει   τροφή   για   το   καλοκαίρι . Επίσης   είναι   εύκολο  να  την  συναντήσουμε   κατά  την  διάρκεια  του  καλοκαιριού    σε   μέρη   όπου   υπάρχουν   ανθισμένα    θυμάρια .

ΜΑΝΙΟΛΑ  ΤΗΣ   ΤΕΛΜΗΣΣΟΥ               

                     MANIOLA    TELMESIA 

 

 

Μία   από   τις   πιο  συνηθισμένες    πεταλούδες   του  νησιού   μας    με   ευρεία   κατανομή   και   περίοδο    ζωής    από    Μάιο    έως   και   Νοέμβριο ,   εάν   η   καλοκαιρία   παραταθεί .   Δισδιάκριτη     μέσα   στα   ξερά   χόρτα   καταφέρνει   να   επιβιώνει   από   τους   εχθρούς  της .  Είδος   που    το   συναντούμε   και   σε   άλλα   νησιά   του    ανατολικού   Αιγαίου    καθώς   και   στις   δυτικές   ακτές   της   Μικράς   Ασίας  

 

ΙΠΠΑΡΧΙΑ   ΤΟΥ  ΚΡΙΣΤΕΝΣΕΝ               

           HIPPARCHIA   CHRISTENSENI

 

 

Ενδημική   πεταλούδα   της   Καρπάθου,   πέταγμα   κυματιστό ,  περίοδος    εμφάνισης   από   τον  Μάιο    έως   και  τον   Οκτώβριο.   Σχετικά   σπάνιο    έντομο   που   κινδυνεύει   όχι  τόσο  από   τα   πουλιά   που   είναι   φυσικοί   του   εχθροί   αλλά   από    διάφορους   επιστήμονες   οι   οποίοι  με  το
   πρόσχημα   της   μελέτης   συλλέγουν   τα   έντομα   αυτά   για   εμπορικούς   σκοπούς .   

ΠΕΛΟΦΥΛΑΞ   Ο    ΚΥΘΗΡΑΙΟΣ     

                             PELOPHYLAX   CERIGENSIS

 

 



Ενδημικός    βάτραχος   του    νησιού   μικρού    μεγέθους   μόλις    5 - 6 εκ. .    Ζεί    σε   σκιερές   ρεματιές    με    τρεχάμενα    νερά .   Το    καλοκαίρι    όταν   τα   νερά    στερέψουν    έχει   την   δυνατότητα    να    πέφτει    σε   νάρκη    έως    τις   επόμενες   βροχές.      Τρέφεται    όπως    όλοι   οι   βάτραχοι    με   έντομα     τα   οποία   παραμονεύει    δίπλα   στις   λιμνούλες.     Λανθασμένα    χαρακτηρίστηκε    Κυθηραίος    αφού   δεν   έχει   καμμιά    σχέση    με   τα   Κύθηρα   εφόσον   είναι    ενδημικό    της    Καρπάθου .      Υπάρχει     μόνο   σε   δύο    ρεματιές    της   βόρειας      περιοχής    του   νησιού

                           ΥΛΗΣ       Η       ΛΙΒΟΡΝΙΚΗ
                                                                      [ HYLES       LIVORNICA ]

 

Μέλος       της       τάξης       των      Λεπιδόπτερων       και     της     οικογένειας       των    Σφιγγιδών .   Τρέφεται        με       νέκταρ        διαφόρων      λουλουδιών        πετώντας        το      απόγευμα       ή        νωρίς        το      πρωί .     Οι        προνύμφες      τρέφονται        με      φύλλα     φυτών .



                          ΧΡΥΣΟΥΡΟΣ      Η       ΛΑΜΠΡΗ
                                                           [ CHRYSURA      REFULGENS ]

 

Έντομο       της      τάξης      των    Υμενόπτερων       και      της      οικογένειας      των    Χρυσιδιδών .        Τρέφεται        με        νέκταρ         λουλουδιών      όταν     είναι     ενήλικο      άτομο      αλλά         όταν       είναι        προνύμφη      τρέφεται       με      τους       χυμούς      άλλων     εντόμων ,    τα       οποία      ναρκώνει       και        πάνω     στα     οποία     γεννά       η      μητέρα       ένα       αυγό ,      στο      καθένα .    

                    ΕΛΙΞ    Ο      ΦΑΚΟΕΙΔΗΣ     [ HELIX    POMATIA ]

 

Εδώδιμο      σαλιγκάρι     που      ζει     σε       όλο    το     νησί      με       τους      περισσότερους    πληθυσμούς         στα      κεντρικά .      Το     καλοκαίρι      κρύβεται     μέσα      στο     χώμα      κοντά      στην   ρίζα     διαφόρων       φουντωτών     φυτών .      Έχει         κρέας      εύγεστο       και      συλλέγεται       μετά     μανίας      από       τους       λάτρεις      του     είδους .     Τοπική     ονομασία :     Ανερατζάς ,    μουνουχάρι .       

                   ΕΟΒΑΝΙΑ   Η    ΣΚΩΛΗΚΩΕΙΔΗΣ
                                               [ EOBANIA     VERMICULATA ]

 

Μέλος     της    κλάσης     των    Γαστερόποδων      και     της     οικογένειας      των     Ελικίδων ,     πλατιά       διαδεδομένο      σε     όλο     το        νησί       της    Καρπάθου         όπως      και     της    Σαρίας     επίσης .      Ζεί     σε      όλων    των      ειδών     τα      εδάφη       με      προτίμηση     τα     ασβεστολιθικά       όπου    υπάρχει     σε      μεγάλους       πληθυσμούς .      Συλλέγεται       για      το    εύγεστο       κρέας       του.        Εμφανίζεται       με     τα     πρωτοβρόχια         και     κατά         τον   Μάρτιο      με    Απρίλιο ,    το      καλοκαίρι     και     τον      χειμώνα       πέφτει      σε     νάρκη .     Τοπική      ονομασία :      Ψιλός      Καλάορας ,    Καλαορίνα      

                      ΕΛΙΞ     Ο     ΔΙΑΣΤΙΚΤΟΣ     [ HELIX     ASPERSA ]

 

 

Μέλος      της      τάξης     των      Γαστερόποδων ,     με    διάμετρο       έως      και      5 εκ.        Από     τα     εδώδιμα      σαλιγκάρια     του      νησιού      μας      που        ευδοκιμεί     ως       επί   το   πλείστον       σε     ασβεστολιθικές        περιοχές         και     λιγότερο       σε      διάφορα      άλλα      εδάφη .        Υπάρχουν     σε       χαμηλά     και    μέσα      υψόμετρα     σε     μεγάλους     αριθμούς      στην     βόρεια      Κάρπαθο .       Σπάνιο       έως     ανύπαρκτο      στο     υπόλοιπο     νησί .      Απουσιάζει        παντελώς      από    το      νησί      της      Σαρίας     Τοπική      ονομασία :       Χοντροκαλάορας

                                           Χλωρίδα – Πανίδα – Οικοσυστήματα

Από άποψη χλωρίδας, η περιοχή παρουσιάζει ενδιαφέρον τόσο λόγω της πρώιμης απομόνωσής της μαζί με την Κρήτη από την υπόλοιπη Αιγαιακή περιοχή όσο και λόγω του ότι αποτελεί τμήμα του Ν. Αιγαιακού τόξου (σύνδεση Βαλκανίων-Ανατολίας), στα σύνορα του ρήγματος του Ανατολικού Αιγαίου. Συνολικά στο νησί έχουν καταγραφεί 923 είδη φυτών με μεγάλο ποσοστό ενδημικών και μάλιστα παλαιοενδημικών ειδών.

Αναλυτικά, στα νησιά Κάρπαθο και Σαρία υπάρχουν 66 ελληνικά ενδημικά είδη (81 ταξινομικές μονάδες), 28 είδη (34 ταξινομικές μονάδες) ενδημικά της κρητικής περιοχής, 11 είδη (14 ταξινομικές μονάδες) ενδημικά στο σύμπλεγμα Κάσου-Καρπάθου, 9 είδη (10  ταξινομικές μονάδες) ενδημικά σε Κάρπαθο-Σαρία. [15]

 Όσον αφορά στην κατάσταση διατήρησης της χλωρίδας, στην περιοχή υπάρχουν 79 φυτά που έχουν χαρακτηριστεί απειλούμενα, αν και τα μισά από αυτά δεν υφίστανται άμεση απειλή αλλά είναι σπάνια. Σημειώνεται ότι 3 είδη της περιοχής περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Κάποια από τα πιο σπάνια ενδημικά της περιοχής είναι τα ακόλουθα:

§  CAMPANULA  CARPATHIA  -   ΚΑΜΠΑΝΟΥΛΑ   ΤΗΣ  ΚΑΡΠΑΘΟΥ

§  ANTHEMIS  SCOPULORUM    -   ΑΝΘΕΜΙΣ   ΤΩΝ   ΣΚΟΠΕΛΩΝ

§  SILENE  HOLZMANI  -  ΣΙΛΗΝΗ  ΤΟΥ   ΧΟΛΤΣΜΑΝ        

§  SILENE  MARITIMA  -       ΣΙΛΗΝΗ  Η   ΠΑΡΑΛΙΟΣ

§  OPHRYS   ELEGANTISSIMA   -    ΟΦΡΥΣ  Η   ΚΟΜΨΟΤΑΤΗ

§  CONVOLVULUS   ARGYROTHAMNOS   -  ΚΟΝΒΟΛΒΟΥΛΟΣ   Ο  ΑΡΓΥΡΟΘΑΜΝΟΣ

§  VICIA   LATIFOLIA  -   ΒΙΚΟΣ Ο  ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΟΣ

§  MALCOLMIA   MARITIMA   -   ΜΑΛΚΟΛΜΙΑ   Η  ΠΑΡΑΛΙΟΣ

§  PAEONIA   CLUSII     -       ΠΑΙΟΝΙΑ    Η    ΚΛΟΥΖΙΟΣ

§  ARISTOLOCHIA   CRETICA     -    ΑΡΙΣΤΟΛΟΧΙΑ   Η    ΚΡΗΤΙΚΗ

§  TEUCRIUM   ALBUM    -     ΤΕΥΚΡΙΟΝ   ΤΟ   ΛΕΥΚΟΝ

(Huxley and Taylor, 1977, Burnie, 1995)

 

Η παράκτια αλονιτρόφιλη και αμμόφιλη βλάστηση (πρωτογενείς και ημι-σταθεροποιημένες αμμοθίνες) δεν είναι εκτεταμένη και περιορίζεται κυρίως στους όρμους του κεντρικού και νότιου τμήματος της Καρπάθου. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι κοινότητες αυτές αποτελούν το ενδιαίτημα του σπάνιου φυτικού είδους Androcymbium rechingeri (Ανδροκύμβιον του Rechinger) που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 92/43.

Σε μεγάλα τμήματα της περιοχής απλώνονται πεζούλες με εγκαταλελειμμένες ως επί το πλείστον καλλιέργειες (π.χ., Κάτω Λαστός, Τρίστομο) που έχουν μεταβληθεί σε φρυγανότοπους. Σήμερα, τα παραδοσιακά καλλιεργούμενα τμήματα, με ελιές, αμπέλια και σιτηρά, περιορίζονται κυρίως στην περιοχή της Ολύμπου, στη Βανάντα, στην Αυλώνα και στη νότια Σαρία. (Φορέας Διαχείρισης Β. Καρπάθου και Σαρίας, MOm, 2010)

Η πανίδα της περιοχής είναι επίσης πλούσια και απαρτίζεται από πολλά σπάνια και απειλούμενα είδη όπως η μεσογειακή φώκια Monachus monachus που υπάγεται στα προστατευόμενα είδη της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και μάλιστα στα Είδη προτεραιότητας.

Η Μεσογειακή φώκια θεωρείται διεθνώς ως απειλούμενο είδος και συμπεριλαμβάνεται στον αντίστοιχο κατάλογο της Διεθνούς Ένωσης για την  Προστασία της Φύσης (IUCN, 1994). Το είδος προστατεύεται βάσει της Σύμβασης της Βόννης για την Διατήρηση των Μεταναστευτικών Ειδών των Άγριων Ζώων (1979), της Σύμβασης της Βέρνης για την Διατήρηση της Άγριας Ζωής και του Φυσικού Περιβάλλοντος της Ευρώπης (1979), της Σύμβασης της Βαρκελώνης για την Προστασία της Μεσογείου από τη Ρύπανση (1977), της Σύμβασης της Ουάσιγκτον για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλουμένων Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας, CITES (1973).

Ακόμα ένα σημαντικό είδος είναι το χειρόπτερο (Pipistrellus savii) που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα IV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και προστατεύεται από την Ελληνική Νομοθεσία (Προεδρικό Διάταγμα 67/81).

Από τα αμφίβια, σημαντικό είδος είναι η Σαλαμάνδρας Mertensiella luschani, που αποτελεί το μοναδικό ενδημικό ουροδελές στην Ελλάδα. Επίσης έχει πρόσφατα καταγραφεί ένα είδος βατράχου, με τη λατινική ονομασία Rana

cerigensis, που με τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα φαίνεται να αποτελεί νέο είδος. Από τα ερπετά αξίζει να αναφέρουμε την παρουσία δύο ενδημικών υποειδών της Κρητικής περιοχής (Κρήτη, Κάρπαθος, Κάσος), της Κασιρίδας (Cyrtopodion kotschyi oertzeni), που προστατεύεται από το Π.Δ.67/81 και του Αβλέφαρου (Ablepharus kitaibelii fabici). Και τα τρία αναφερόμενα είδη εμφανίζουν πληθυσμούς σε καλή κατάσταση διατήρησης στην περιοχή μελέτης και δεν απαιτούν ειδικά μέτρα προστασίας, εφόσον εξασφαλιστεί η διατήρηση των βιοτόπων τους.

Τα σημαντικότερα είδη ορνιθοπανίδας που απαντώνται στην περιοχή λαμβάνοντας υπόψη την σπανιότητα και τη συνολική εκτίμηση της κατάστασης του είδους στην χώρα μας αλλά και σε ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο προτείνεται να είναι τα 11 Είδη προτεραιότητας του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 79/409.  (Φορέας Διαχείρισης Β. Καρπάθου και Σαρίας, Mοm)

Ονομαστικά τα σημαντικότερα είδη πτηνών είναι:

§  Αρτέμης (Calonectris diomedea)

§  Μύχος (Puffinus yelkouan)

§  Θαλασσοκόρακας (Phalacrocorax aristotelis)

§  Σπιζαετός (Hieraaetus fasciatus)

§  Αετογερακίνα (Buteo rufinus)

§  Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae)

§  Πετρίτης (Falco peregrinus)

§  Κιρκινέζι (Falco naumanni)

§  Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii)

§  Γιδοβύζι (Caprimulgus europaeus)

§  Αετομάχος (Lanius collurio)

(http://www.ornithologiki.gr,«Το Κόκκινο Βιβλίο για τα Απειλούμενα Ζώα της Ελλάδος», 2010)